آموزش PHP به زبان ساده – جلسه سوم

متغیر  و عملگر

بعد از گذشت جلسات آشنایی با php  و ابزار های مورد نیاز حال در کنار شما دوستان می خواهیم کد نویسی php در phpstorm را آغاز کنیم .

برای آغاز نخستین برنامه ایتدا باید xampp را فعال و Apache را start کنیم.

حال برای اجرای کد ها، باید فایل هایی که میسازیم در پوشه htdocs قرار داشته  تا قابل اجرا باشند.

محیط کد نویسی و ide ما phpstorm می باشد. اگر برای بار اول برنامه را اجرا کرده باشیم با پنجره زیر مواجه میشویم تا پروژه خود را ایجاد کنیم ؛ در غیر این صورت پروژه قبلی به طور خودکار لود می شود .

برای ایجاد پروژه جدید  Create New Project را انتخاب می کنیم . اگر پروژه هایی از قبل ایجاد کرده باشم در سمت چپ لیستی از آن ها قرار می گرید .

phpStorm_1

 

 

اکنون باید از سمت چپ پنجره گزینه php Empty Project را انتخاب کنیم .

نوبت آن رسیده تا محل ذخیره شدن پروژه رو مشخص نماییم و از آن جایی که باید در لوکال هاست قرار گیرد ,  location آن را پوشه htdocs  انخاب می کنیم ( در Wamp پوشه www می باشد ) . به تو پیشفرض آدرس آن به این صورت است

C:\xampp\htdocs

در آخر بر روی ok کلیک می کنیم

phpStorm_2

phpStorm_3

 

 

از زبانه php language level نسخه مورد نظر را انتخای میکنیم . در آخر بر روی Create کلیک می کنیم .

phpStorm_4

 

بعد از انتخاب محل ذخیره  و نسخه زبان پروژه ، phpstorm به شکل زیر نمایان میشود

phpStorm_5

 

میخواهیم با یک مثال ساده نوشتن کد های php را آغاز کنیم . مثال معروف hello wold را چاپ نماییم .

باید یک فایل با پسوند php بسازیم , برای این کار بر به روش زیر عمل می کنیم :

از سمت چپ  در قسمت Project بر روی پوشه htdocs کلیک راست می کنیم و new >> PHP File را انختاب می کنیم .

( شما می توانید یک پوشه دلخواه بسازید و فایل را در آن ایجاد کنید )

phpStorm_6

 

برای آن نامی انتخاب و ok می کنیم .

phpStorm_7

 

صفحات PHP از دو جزء اصلی تشکیل شده اند :

  1. تگ های HTML : ساختار صفحه های PHP ، کاملا با صفحه های HTML یکسان هستند . با این تفاوت که در این صفحات ، علاوه بر تگ های HTML می توان اسکریپت هایی را به زبان PHP برای اجرای دستورات مورد نظر خود ، به آنها اضافهه نمایید . در این صفحات سایر اجزا با همان کد و ساختار صفحات HTMLL تعریف می شوند .
  2. اسکریپت های PHP : می توانید در هر جای صفحات PHP ، کدها و دستورات خود را که با این زبان نوشته اید را اضافه کنید .
    هر بلوک اسکریپت PHP ، همواره با عبارت php?>  شروع شده و به عبارت <? خاتمه می یابد . دستورات مورد نظر بین این دو عبارت قرار می گیرند . هر خط دستوری PHP باید با عبارت سمیکلون ; به پایان برسد . این عبارت باعث می شود تا کدهای دستوری ، از هم جدا شده و قابل تشخیص شوند .

شکل کلی  Syntax  یک اسکریپت PHP به صورت زیر است :

phpStorm_8

 

صفحات PHP بر روی سرور اجرا شده و سپس نتایج خروجی به صورت کدهای ساده شده HTML و جاوا اسکریپت ، برای اجرا به مرورگر کامپیوتر کاربر ارسال می شود .

برای چاپ خروجی از دستور print و echo استفاده می کنیم .

گفتیم که دستورات php درون تگ خود قرار میگیرند پــــــــس می توان در فایل html تگ php را باز و دستورات و کد های php  را وارد کنیم و بدون مشکل اجرا شوند و بلعکس

ساختار صفحات PHP کاملا شبیه به صفحات HTML است

phpStorm_9

 

تا این جای کار طریقه ایجاد و معرفی تگ پی اچ پی را آموختیم . در ادامه به آموزش متغیرها , کامنت و عملگر ها  می پردازیم .

متغیر  یا variable :

Variable-

متغیر ها اسامی هستند که به چیزی نسبت داده می شوند ، ممکن است مقدار آن تغییر کند ولی همیشه نام متغیر ثابت است . متغیرها برای نگهداری اطلاعات و استفاده از آنها به کار می روند . زبان PHP از انواع مختلف داده پشتیانی می کند و شما می توانید متغیرهای مورد نظر خود را در صفحات وب تعریف کرده و سپس در هر جای صفحه که می خواهید ، از آنها استفاده نمایید .
برای تعریف یک متغیر در PHP ، ابتدا علامت $ را قرار داده و سپس نام آن را تعیین می کنید . همچنین می توانید در هنگام تعریف آن را مقدار دهی کرده و یا اینکه بعدا در جای دیگر مقداری را به آن نسبت دهید .
شکل کلی تعریف و مقدار متغیرها در PHP به صورت زیر است :

phpStorm_10

 

در مثال بالا خط اول کامنت است که در همین جلسه به آموزش آن میپردازیم ، در خط سوم تگ پی اچ پی باز شده و بعد آن می توان کد های پی اچ پی را وارد کرد ، خط چهارم یک متغیر به نام number  تعریف شده که مقدار ۵ به آن نسبت داده شده است و در نهایت خط پنجم تگ پی اچ پی بشته شده است .

اگر علامت $ را فراموش کنید ، متغیر تعریف نخواهد شد .
زبان PHP در تعریف متغیرها به کوچک و بزرگ بودن حروف حساس است . بنابراین برای مثال متغیر name با Name متفاوت خواهد بود .

قوانین نام گذاری متغیرها در PHP :

  1. نام یک متغیر حتما بایستی با یک حرف یا علامت _ شروع شود . برای مثال نام های number یا number_ صحیح و نام ۱number غلط می باشد .
  2. نام متغیرها فقط می تواند شامل حروف ، اعداد و یا علامت _ باشد . برای مثال نام user_name صحیح و نامی مثل user%name غلط است .
  3. نام یک متغیر نمی تواند شامل فاصله باشد . اگر نام متغیر بیش از یک کلمه است ، باید با علامت _ آن را از هم جدا کرده و یا با بزرگ و کوچک نوشتن حروف ، کلمات را از هم تمایز دهید . برای مثال pass_word یا passWord

انواع متغیرها در PHP :

برخلاف زبان های برنامه نویسی مثل java یا ASP.Net در PHP لازم نیست  نوع داده متغیر تعریف شود . هنگامی که متغیر را تعریف می کنید ، در زمان مقدار دهی ، PHP به طور اتوماتیک نوع داده ای را تبدیل کرده و در متغیر ذخیره می کند . برای مثال اگر یک متغیر را تعریف کرده و سپس مقدار یک عدد را به آن نسبت دهید ، PHP به طور اتومانیک نوع آن متغیر را عددی تعیین می کند .
PHP از هشت نوع داده اصلی پشتیبانی می نماید . این انواع داده ها عبارتند از :

چهار نوع داده اسکالر :

  • boolean
  • integer
  • float
  • string

دو نوع داده ترکیبی:

  • array
  • object

و در نهایت دو نوع داده مخصوص:

  • resource
  • NULL

بولین ( Boolean) :

این نوع داده ای فقط شامل دو مقدار درست و غلط  (true , false ) می باشد . برای TRUE مقدار ۱ و برای FALSE مقدار ۰ در نظر گرفته  می شود.

ساده ترین نوع داده در PHP، داده های Boolean میباشند که تنها دو مقدار True و False را دریافت میکنند.

در زبان برنامه نویسی php تمام داده ها مقدار true را باز میگردانند مگر :

  • عدد صفر ( ۰ )
  • عدد صفر ممیز صفر ( ۰٫۰ )
  • رشته ی خالی و یا رشته ی “۰”
  • یک آرایه ی بدون عنصر
  • یک شی بدون متغیر عضو
  • مقدار ویژه ی NULL

پس اگر متغیری داده ای داشته باشد که یکی از موارد بالا باشد، مقدار False را بر میگرداند.

عدد صحیح (Integer ) :

یک عدد صحیح به صورت یک عدد کامل نمایش داده می شود ، یا به عبارتی دیگر شامل هیچ قسمت اعشاری نخواهد بود

داده های اینتیجر، در واقع اعداد صحیح به صورت دسیمال، هگزادسیمال و اوکتال می باشند و اندازه ی نوع integer به سیستم عامل و سخت افزار بستگی دارد. به عنوان مثال مقادیر ۱۲۳۴ یا ۳۴۵۶۳۵- از نوع داده ی integer هستند.

اعداد بدون ممیز در php، صحیح هستند.

عدد اعشاری Float و double :

در php اعداد اعشاری را میتوان به روشهای متفاوتی نوشت. اندازه ی این نوع داده نیز به نوع سیستم عامل و پردازنده بستگی دارد ولی حداکثر عدد ۱٫۸e308 با ۱۴ رقم اعشار را می توان در نظر گرفت.

اعداد اعشاری دارای نقطه اعشار هستند ، که به شما اجازه می دهند قسمت کسری را مشخس نمائید .

String یا رشته :

بنابه تعریف، یک رشته مجموعه ای از کاراکترها میباشد. php هیچ محدودیتی نسبت به طول رشته اعمال نمی کند و از رشته های طولانی نیز پشتیبانی میکند. برای اینکه بتوانید یک رشته ایجاد کنید، میتوانید از ۳ روش اقدام کنید:

  1. استفاده از کاراکترهای نقل قول تکی
  2. استفاده از کاراکترهای نقل قول دوتایی
  3. استفاده از روش heredoc

ساده ترین روش برای ساخت یک رشته، روش نخست می باشد ولی در این حالت نمیتوانیم از متغیرها درون رشته استفاده کنیم . اگر بخواهیم درون رشته ها از متغیرها نیز استفاده کنیم باید برای ساخت رشته، از کاراکتر نقل قول دوتایی یا جفت استفاده کنیم.

( توضیحات بیشتر , در قسمت رشته ها که در جلسات بعدی قرار میدهیم )

آرایه ها :

آرایه ها انواع خاصی از متغیرها به حساب می آیند که می توانند چندین داده را در قالب یک نام ذخیره کنند.

( توضیحات بیشتر , در قسمت آرایه ها که در جلسات بعدی قرار میدهیم )

اشیاء (object) :

یک شیء نوع داده ای است که هم داده ها و هم اطلاعات مربوط به نحوه پردازش آنها را ذخیره می کند.

ابتدا باید کلاس شیء معرفی شود، برای این کار، از کلمه کلیدی class استفاده می کنیم. یک کلاس، می تواند شامل چندین property و method باشد.

( توضیحات بیشتر , در قسمت شی گرایی که در جلسات بعدی قرار میدهیم )

داده NULL

این نوع داده که از نوع مخصوص می باشد تنها یک مقدار را دریافت میکند و آن هم مقدار NULL است. NULL مشخص میکند که یک متغیر دارای مقدار نمی باشد. یک متغیر در صورتی NULL به حساب می آید که یکی از شرایط زیر را دارا باشد:

  • مقدار NULL به آن اختصاص داده شده باشد
  • هیچ مقداری به آن اختصاص داده نشده باشد
  • تابع ()unset بر روی آن اعمال شده باشد

برای اینکه نشان دهیم یک متغیر مقدار ندارد میتوانیم از مقدار NULL، استفاده کنیم. NULL تنها مقدار ممکن از نوع داده NULL است.

مقدار NULL، خالی یا پر بودن یک متغیر را نشان می دهد.

نکته : در پایگاه داده بین NULL و رشته خالی تفاوت وجود دارد.

می توان متغیرها را با تنظیم مقدار NULL خالی کرد.

اضافه کردن توضیحات یا Comment به کدهای PHP :

در PHP از کاراکترهای // برای نوشتن توضیحات تک خطی استفاده می شود . البته همانند اسکریپت ها پوسته لینوکس ، کاراکتر # را هم می توان برای نوشتن توضیحات تک خطی بکار برد . با کاراکترهای /* */ هم می توانیم توضیحات چند خطی را مشخص سازیم .

phpStorm_11

کامنت گذاری برای دستورات و کد ها بسیار مهم و حائز اهمیت است :

  • به منظور قرار دادن یک توضیح کوتاه برای عملکرد قطعه کد
  • به منظور غیر فعال کردن موقت قسمتی از کد
  • به منظور مشخص کردن کاربرد متغیر ها و…

عملگر یا Operators در PHP  چیست ؟

Operator-

برای انجام محاسبات ریاضی بین دو یا چند مقدار عملیات های مختلفی مانند جمع ، تفریق و … انجام می پذیرد. این عملیات های محاسباتی را عملگر می گویند و هر ملگری را با نمادی نمایش می دهند. مثلا عملگر جمع را با + و عملگر تقسیم را با / نشان داده می شود.

در php عملگرها به ۶ دسته مختلف تقسیم می شوند که عبارتند از :

•  عملگرهای ریاضی
•  عملگرهای انتسابی
•  عملگرهای مقایسه ای
•  عملگرهای منطقی
•  عملگرهای رشته ای
•  عملگرهای بیتی

عملگرهای ریاضی :

از عملگرهای ریاضی جهت محاسبات ریاضی بین دو عدد یا دو متغیر استفاده می کند. این عملرها عبارتند از جمع، تفریق، تقسیم، ضرب و قدرمطلق باقی‌مانده تقسیم
Arithmetic-Operators

عملگرهای انتسابی:

از عملگرهای انتسابی جهت اختصاص دادن یک مقدار به یک متغیر استفاده می شود. پایه نمایش عملگرهای انتسابی در PHP علامت = می باشد.
مفهوم اصلی عبارت بالا به این صورت ات که مقدار عملوند سمت چپ برابر مقدار انتساب عملوند سمت راست می شود. مثلا اگر بگوییم x=5 چون علامت = برای انتساب برابری به کار می رود پس مقدار عملوند سمت چپ که x است برابر با مقدار عملوند سمت را ست که ۵ است می شود.

oper

عملگرهای مقایسه :

از عملگرهای مقایسه ای جهت مقایسه دو متغیر (عدد یا رشته) استفاده می کنند. نتیجه این عملگرها به صورت true یا false می باشد.

moqa

عملگرهای منطقی:

در PHP برای عملیات روی عبارات منطقی از عملگرهای منطقی استفاده می شود. این عملگرها ارزش درستی یا نادرستی یک عبارت منطقی را مشخص می کند و مقدار true یا false را بر می گرداند.

عملگرهای رشته ای:

در PHP از کاراکتر “. ” جهت الحاق دو رشته به یکدیگر استفاده می شود.

عملگرهای بیتی:

جهت اعمال عملیات روی بیت های یک متغیر از عملگرهای بیتی استفاده می شود.

bit

عملوند  یا Operand در PHP چیست ؟

هر عبارت که بین دو عملگر قرار بگیرد و یا بعد از یک عملگر بیاید یک عملوند محسوب می شود. مثلا در عبارت x=y هم x و  هم y عملوند می باشند.

تا اینجای کار متغیر ها را شناختیم , با کامنت گذاری آشنا شدیم و عملگر ها را یاد گرفتیم .

test

خوب دوستان عزیز جلسه سوم هم به پایان رسید و شما آماده یاد گیری دستورت مهم و اساسی که در جلسات آتی به آن خواهیم پرداخت , شده اید .

نویسنده مطلب: امیرحسین صحرانورد

یک دیدگاه در “آموزش PHP به زبان ساده – جلسه سوم

  • شهاب

    (اردیبهشت ۲, ۱۳۹۶ - ۹:۳۵ ق٫ظ)

    ممنون از مطالب مفیدتون. لطفا آموزش PHP رو ادامه بدین. مثل برخی سایت ها نباشید که با توجیحاتی مانند استقبال کم کاربران، ادامه آموزش رو متوقف می کنند. متشکرم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

16 + = 25